Nie każde zboże i nie każde białko można dać w dowolnej ilości. Tu są górne granice dla piskląt, brojlerów i indyków, kurek w odchowie, niosek oraz kaczek i gęsi, z powodem i źródłem.
| Surowiec | Młode ptaki (do 4–6 tygodni) | Rzeźne (brojlery, indyki) | Odchów kurek (7–14 tygodni) | Kurki przed nieśnością (15–20 tygodni) | Nioski i stado zarodowe | Kaczki i gęsi (starsze) | Kaczki i gęsi w stadzie zarodowym |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kukurydza | do 60% | do 60% | do 60% | do 60% | od 20% do 60% | do 60% * | do 60% * |
| Pszenica | do 40%, z enzymem bez ograniczeń | do 40%, z enzymem bez ograniczeń | do 40%, z enzymem bez ograniczeń | do 40%, z enzymem bez ograniczeń | brak limitu w źródłach | do 60% | do 60% |
| Jęczmień | do 10%, z enzymem do 20% | do 10%, z enzymem do 40% | do 10%, z enzymem do 40% | do 10%, z enzymem do 40% | do 40% | do 20%, z enzymem do 30% | do 20%, z enzymem do 30% |
| Pszenżyto | do 10%, z enzymem do 20% | do 20%, z enzymem do 40% | do 20%, z enzymem do 30% | do 20%, z enzymem do 30% | do 40% | do 20%, z enzymem do 30% * | do 20%, z enzymem do 30% * |
| Żyto | nie stosować | do 10% | do 10% | do 10% | do 40% | do 10% * | do 10% * |
| Owies | nie stosować | do 5% | do 5% | do 5% | do 10% | do 35% | do 35% |
| Płatki owsiane | do 5%, z enzymem do 10% | do 5%, z enzymem do 25% | do 5%, z enzymem do 25% | do 5%, z enzymem do 25% | do 20% | do 35% | do 35% |
| Sorgo | do 20% | do 20% | do 20% | do 20% | do 40% | do 20% * | do 20% * |
| Groch (także peluszka) | do 10% | do 20% | do 20% | do 20% | do 20% | do 15% | do 15% |
| Bobik | do 5% | do 15% | do 10% | do 10% | do 10% | do 10% | do 10% |
| Łubin żółty | do 10% | do 20% | do 20% | do 20% | do 20% | do 20% * | do 20% * |
| Łubin niebieski (wąskolistny) | do 5% | do 15% | do 15% | do 15% | do 15% | do 15% * | do 15% * |
| Soja (nasiona prażone) | do 10% | do 15% | do 15% | do 15% | do 15% | do 15% * | do 15% * |
| Śruta rzepakowa | do 10% | do 15% | do 10% | do 10% | do 4% | do 7,5% | do 7,5% |
| Makuch rzepakowy (wytłoki) | do 5% | do 10% | do 5% | do 5% | do 3% | do 5% | do 5% |
| Rzepak (nasiona) | do 4% | do 10% | do 5% | do 5% | do 2% | do 5% | do 5% |
| Słonecznik (nasiona) | do 20% | do 20% | brak limitu w źródłach | brak limitu w źródłach | do 10% | do 20% * | do 20% * |
| Słonecznik łuskany | do 5% | do 10% | brak limitu w źródłach | brak limitu w źródłach | do 5% | do 10% * | do 10% * |
| Pokrzywa suszona | do 2% | do 5% | do 5% | do 5% | do 5% | do 5% * | do 5% * |
| Ostropest (całe nasiona) | do 2% | do 3% | do 3% | do 3% | do 5% | do 3% * | do 3% * |
| Marchew suszona | do 4% | do 8% | do 8% | do 8% | do 8% | do 8% * | do 8% * |
| Jabłka suszone | do 5% | do 10% | do 10% | do 10% | brak limitu w źródłach | do 10% * | do 10% * |
| Len (siemię lniane) | do 3% | do 6% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% * | do 3% * |
| Olej roślinny | do 4% | do 6% | do 4% | do 4% | do 4% | do 2% (zwykle 1–2%) | do 2% (zwykle 1–2%) |
| Śruta arachidowa | nie stosować | do 10% | do 10% | do 10% | do 5% | nie stosować | nie stosować |
| Drożdże paszowe (piwne i pastewne) | do 5% | do 8% | do 8% | do 8% | do 8% | do 8% * | do 8% * |
| Otręby pszenne | do 5% | do 10% | do 10% | do 10% | do 10% | do 10% * | do 10% * |
| Otręby żytnie | nie stosować | do 10% | do 10% | do 10% | do 10% | do 10% * | do 10% * |
| Susz z lucerny | do 2% | do 2% | do 2% | do 2% | do 2% | do 2% * | do 2% * |
| Mączki rybne | do 10% | do 5% | do 7% | do 7% | do 3% | do 5% * | do 5% * |
| Serwatka w proszku | do 2% | do 3% | do 2% | do 2% | do 3% | do 2% * | do 2% * |
| Łój | nie stosować | do 4% | do 2% | do 2% | do 4% | do 2% * | do 2% * |
| Smalec | do 2% | do 6% | do 4% | do 4% | do 5% | do 4% * | do 4% * |
| Tłuszcz drobiowy | do 4% | do 6% | do 4% | do 4% | do 4% | do 4% * | do 4% * |
| Pasze zwierzęce niedopuszczone (mączki mięsne, mięsno-kostne, z krwi, z piór) | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| Melasa | do 1% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% * | do 3% * |
| Mleko w proszku | do 2% | do 3% | do 2% | do 2% | do 3% | do 2% * | do 2% * |
| Sól kuchenna | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% |
| Kreda, muszle, skorupy jaj | do 3% | do 3% | do 3% | do 7% | do 12% | do 3% | do 11% |
| Fosforany paszowe | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% |
| Premiksy i mieszanki mineralne | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% | do 3% |
| Aminokwasy (lizyna, metionina) | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% |
| Enzymy i zakwaszacze | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% | do 0,5% |
* Kaczki i gęsi: źródła nie podają osobnej liczby, przyjęto mniejszą z liczb dla ptaków rzeźnych i odchowu kurek. „Brak limitu w źródłach” nie znaczy „dowolnie dużo”: o ilości decyduje wtedy bilans białka, energii i włókna.
Nie ma w niej czynnika szkodliwego: to najbardziej energetyczne zboże i barwi żółtko, dlatego nioskom co najmniej 20%. Limit chroni przed mieszanką prawie z samej kukurydzy, która ma za mało białka.
Po przekroczeniu: Bardzo dużo kukurydzy: sprawdź białko i wapń, sama kukurydza ich nie da. U niosek poniżej 20% kukurydzy żółtka będą blade.
Do potwierdzenia: Maksimum z zestawienia roboczego; otwarte źródła nie podają limitu zdrowotnego, a tabela 77 kukurydzy nie ogranicza.
Źródło: Zestawienie robocze udziałów optymalnych i maksymalnych (arkusz autora serwisu); bez podziału na gatunki, do potwierdzenia; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, s. 148–150: zboża (m.in. nioskom co najmniej 20% żółtej kukurydzy dla barwy żółtek)
Pentozany zwiększają lepkość treści jelit i wilgotność odchodów; młodym ptakom pomaga enzym (ksylanaza). Bez kukurydzy żółtka i skóra bledną, a biotyna z pszenicy jest słabo przyswajalna.
Po przekroczeniu: Dużo pszenicy: możliwe mokre odchody i blade żółtka. Pomaga enzym (ksylanaza), część kukurydzy i premiks z biotyną.
Do potwierdzenia: Tabela 77 obejmuje kury i indyki: pisklęta kaczek i gęsi biorą liczby młodych, starsze kaczki i gęsi dawne 60% z Feedipedii.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Wheat grain, część o drobiu (Ewing 1997; Blair 2008)
Beta-glukany dają lepkie odchody, mokrą ściółkę i brudne jaja oraz gorzej się wchłaniają. Najbardziej wrażliwe są młode ptaki; enzym (beta-glukanaza) pozwala dać więcej.
Po przekroczeniu: Za dużo jęczmienia dla tego wieku: lepkie odchody i gorsze trawienie. Zmniejsz albo użyj jęczmienia z enzymem.
Do potwierdzenia: Gwiazdka przy jęczmieniu w tab. 77 nie ma objaśnienia; przyjęte jak przypis o enzymie. Starsze kaczki i gęsi mają dawne 20% (30% z enzymem), pisklęta liczby młodych z tabeli.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Tabela „Ograniczenie udziału niektórych pasz w mieszankach dla drobiu”, materiał dydaktyczny (2017, bez autora); źródło wtórne, prawdopodobnie za normami; Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Barley grain, część o drobiu (Brake i in. 1997)
Ma pentozany, mniej niż żyto. Z enzymem to dobre zboże dla drobiu. Bywa zanieczyszczone żytem i sporyszem.
Po przekroczeniu: Za dużo pszenżyta dla tego wieku: gorsze trawienie i wilgotne odchody, chyba że pasza ma enzym.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; S. Smulikowska, A. Rutkowski (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu (2018); za: M. Różewicz, Wiadomości Zootechniczne 2019/4
Pentozany i alkilorezorcynole: lepka treść jelit, mokre odchody, u piskląt krzywica. Ziarno bywa porażone sporyszem.
Po przekroczeniu: Żyto nie jest zalecane dla młodych ptaków, a u starszych w dużej ilości daje lepkie odchody i słabsze wyniki.
Do potwierdzenia: Tabela 77: rosnące 10–20% tylko z enzymem; nioski 40% przy jajach konsumpcyjnych, a stadu zarodowemu 10%. Feedipedia radzi dawać żyto nioskom dopiero po szczycie nieśności (ok. 40 tygodnia).
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Tabela „Ograniczenie udziału niektórych pasz w mieszankach dla drobiu”, materiał dydaktyczny (2017, bez autora); źródło wtórne, prawdopodobnie za normami; Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Rye grain, część o drobiu (Ewing 1997; DAFS 2012); IUNG-PIB, Studia i Raporty, zeszyt 9 (2007): żyto zastąpi najwyżej 20–40% kukurydzy lub pszenicy
Dużo włókna w łusce i beta-glukanów, mniej energii. Młode ptaki trawią go najgorzej. Nioskom na ograniczonej dawce całe ziarno na ściółkę zmniejsza dziobanie się.
Po przekroczeniu: Dużo owsa: mniej energii i więcej włókna, sprawdź włókno w wyniku.
Do potwierdzenia: Starsze kaczki i gęsi mają dawne 35% z zestawienia roboczego, bo tabela 77 ich nie obejmuje; pisklęta kaczek i gęsi biorą liczby młodych z tabeli.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Zestawienie robocze udziałów optymalnych i maksymalnych (arkusz autora serwisu); bez podziału na gatunki, do potwierdzenia
Owies bez łuski: mniej włókna niż w całym ziarnie, ale dalej beta-glukany; młodym ptakom z enzymem (beta-glukanaza).
Po przekroczeniu: Dużo płatków owsianych: lepka treść jelit u młodych ptaków, pomaga enzym.
Do potwierdzenia: Liczby z wiersza „owies nagoziarnisty” tabeli 77, bo płatki to owies bez łuski. Starsze kaczki i gęsi jak dawniej 35%.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Zestawienie robocze udziałów optymalnych i maksymalnych (arkusz autora serwisu); bez podziału na gatunki, do potwierdzenia
Taniny obniżają strawność białka i smakowitość paszy.
Po przekroczeniu: Dużo sorgo: taniny mogą obniżyć strawność białka i pobranie paszy.
Do potwierdzenia: Tabela 77 podaje te granice dla sorgo o wysokiej zawartości tanin; ile tanin ma sorgo ze sklepu, karta nie mówi.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
Taniny, inhibitory trypsyny i alfa-galaktozydy obniżają strawność. Najbardziej wrażliwe są młode ptaki.
Po przekroczeniu: Za dużo grochu dla tego wieku: gorsze trawienie białka, wolniejszy wzrost, mniej jaj.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Normy żywienia drobiu (IFiŻZ PAN, 2005): dopuszczalny udział nasion strączkowych; za: E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 3; E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 1, 2 i 4
Taniny, inhibitory trypsyny i hemaglutyniny obniżają strawność i nieśność.
Po przekroczeniu: Za dużo bobiku dla tego wieku: taniny i inhibitory trawienia obniżą przyrosty i nieśność.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Normy żywienia drobiu (IFiŻZ PAN, 2005): dopuszczalny udział nasion strączkowych; za: E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 3; E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 1, 2 i 4
Gorzkie alkaloidy zmniejszają pobranie paszy. Tylko odmiany słodkie.
Po przekroczeniu: Za dużo łubinu: ptaki mogą jeść mniej przez gorzkie alkaloidy.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Normy żywienia drobiu (IFiŻZ PAN, 2005): dopuszczalny udział nasion strączkowych; za: E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 3
Gorzkie alkaloidy zmniejszają pobranie paszy. Tylko odmiany słodkie.
Po przekroczeniu: Za dużo łubinu: ptaki mogą jeść mniej przez gorzkie alkaloidy.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Normy żywienia drobiu (IFiŻZ PAN, 2005): dopuszczalny udział nasion strączkowych; za: E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 3
Surowa soja ma inhibitor trypsyny, dlatego nasiona muszą być ogrzewane.
Po przekroczeniu: Dużo nasion soi: tylko soja prażona, surowa hamuje trawienie białka.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Normy żywienia drobiu (IFiŻZ PAN, 2005): dopuszczalny udział nasion strączkowych; za: E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 3
Glukozynolany szkodzą tarczycy i psują smak paszy. Synapina sprawia, że kury z brązowymi jajami znoszą jaja o rybim zapachu.
Po przekroczeniu: Za dużo śruty rzepakowej: u kur z brązowymi jajami jaja mogą pachnieć rybą. Białe nioski tolerują 8–10%.
Do potwierdzenia: Tabela 77 podaje nioskom 15%, a 4% stadom zarodowym i kurom, u których jaja pachną rybą; przyjęto 4%.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Koreleski i Świątkiewicz (Instytut Zootechniki PIB, 2009): dopuszczalne udziały pasz rzepakowych; za: MODR Karniowice 2019; A. Lipiec, R. K. Pisarski, Żywienie drobiu: rzepak czy soja?, Przegląd Hodowlany 3/2013, tab. 6 (za: Smulikowska i Rutkowski; Jeroch); Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Rapeseed meal: rybi zapach jaj od ok. 12% (Hy-Line 2010)
Jak śruta rzepakowa, a do tego więcej tłuszczu, który szybciej jełczeje.
Po przekroczeniu: Za dużo makuchu rzepakowego: u kur z brązowymi jajami rybi zapach jaj, u młodych ptaków gorsze wyniki.
Do potwierdzenia: Tabela 77 podaje nioskom 5%, a 3% stadom zarodowym i kurom, u których jaja pachną rybą; przyjęto 3%.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; A. Lipiec, R. K. Pisarski, Żywienie drobiu: rzepak czy soja?, Przegląd Hodowlany 3/2013, tab. 6 (za: Smulikowska i Rutkowski; Jeroch); Koreleski i Świątkiewicz (Instytut Zootechniki PIB, 2009): dopuszczalne udziały pasz rzepakowych; za: MODR Karniowice 2019
Glukozynolany i synapina jak w śrucie, a przy tym dużo tłuszczu.
Po przekroczeniu: Za dużo nasion rzepaku: ryzyko dla tarczycy, u kur z brązowymi jajami rybi zapach jaj.
Do potwierdzenia: Tabela 77 podaje nioskom 5%, a 2% stadom zarodowym i kurom, u których jaja pachną rybą; przyjęto 2%.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; A. Lipiec, R. K. Pisarski, Żywienie drobiu: rzepak czy soja?, Przegląd Hodowlany 3/2013, tab. 6 (za: Smulikowska i Rutkowski; Jeroch); Koreleski i Świątkiewicz (Instytut Zootechniki PIB, 2009): dopuszczalne udziały pasz rzepakowych; za: MODR Karniowice 2019
Dużo włókna z łuski i dużo tłuszczu. Czarny oleisty ma 40–51% oleju i mniej włókna (skład: średnia z Feedipedii, do czasu etykiety). Wiersz „Słonecznik” to liczby z książki: ok. 30% tłuszczu i 31% włókna, bliżej nasion paskowanych.
Po przekroczeniu: Dużo słonecznika: pasza ma za dużo włókna i tłuszczu. U niosek 13,5% mielonych nasion obniżyło nieśność, choć w tym doświadczeniu stado chorowało.
Do potwierdzenia: 20% to górna granica dla brojlerów (15–20%), znana z cytatu w eOrganic. Młode ptaki i indyki rzeźne mają tę samą liczbę, bo dzielą grupy z brojlerami, a kaczki i gęsi biorą ją zastępczo; dla nich źródło nic nie mówi. Nioskom 10% przyjęto między dwiema pracami: do 5,6% bez szkody, przy 13,5% spadek nieśności w doświadczeniu z chorym stadem i niewyrównaną dietą. Dla odchowu kurek nie mamy otwartego źródła, więc limitu nie ma.
Źródło: J. Jacob, Using Sunflower Seed in Organic Poultry Diets, eOrganic 2014: całe nasiona 15–20% paszy brojlerów (za: Selvaraj i Purushothaman 2004); czarne nasiona 40–51% oleju, paskowane ok. 25%; Tsuzuki i in., Utilization of Sunflower Seed in Laying Hen Rations, Rev. Bras. Ciênc. Avíc. 2003: nasiona 1,4–5,6% w wyrównanej diecie, 112 dni, bez wpływu na nieśność i jakość jaj; Aguillón-Páez, Romero, Diaz, Animal Nutrition 2020: 13,5% mielonych nasion wysokooleinowych, nieśność 54,4% wobec 65,9%; diety niewyrównane, stado z ospą drobiu; Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Sunflower seeds: średnie z analiz, przeliczone na 92,8% suchej masy, aktualizacja 28.07.2021; P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
Ponad 50% tłuszczu: to bardzo skoncentrowane źródło energii, które łatwo psuje się po zmieleniu.
Po przekroczeniu: Dużo łuskanego słonecznika: pasza ma za dużo tłuszczu. Powyżej 10% u brojlerów nie znaleziono doświadczenia.
Do potwierdzenia: Brojlery: 10% to dawka badana, wzrost bez zmian. Nioskom 5% przyjęto bez badania na ziarnie łuskanym: tyle tłuszczu wnosi ok. 6% nasion czarnych, a do 5,6% całych nasion nie widać było szkody. Młodym 5% przyjęto bez źródła, bo dobór brałby 11–12%. Kaczki i gęsi biorą 10% zastępczo.
Źródło: Sosa-Montes i in., South African Journal of Animal Science 2021, 51(4):542–549: pełnotłuste łuskane nasiona słonecznika u brojlerów: 50,8% tłuszczu, 28,2% białka, energia 21,02 MJ/kg; 10% w paszy finiszer bez wpływu na wzrost (czytane streszczenie); Tsuzuki i in., Utilization of Sunflower Seed in Laying Hen Rations, Rev. Bras. Ciênc. Avíc. 2003: nasiona 1,4–5,6% w wyrównanej diecie, 112 dni, bez wpływu na nieśność i jakość jaj; J. Jacob, Using Sunflower Seed in Organic Poultry Diets, eOrganic 2014: całe nasiona 15–20% paszy brojlerów (za: Selvaraj i Purushothaman 2004); czarne nasiona 40–51% oleju, paskowane ok. 25%
Dużo włókna i popiołu, mało energii, a przy tym ok. 3% wapnia. Większe udziały badano rzadko.
Po przekroczeniu: Dużo pokrzywy: pasza ma za dużo włókna i za mało energii. U przepiórek 3 i 6% obniżyło masę ciała, choć nieśność się nie zmieniła.
Do potwierdzenia: To dawki badane, nie granice bezpieczeństwa. Nioski: przy 5% suszonych liści nieśność wyszła 85,4 wobec 92,5% bez dodatku, a różnica była nieistotna, w doświadczeniu na 72 kurach. Brojlery: 5% badano na 240 ptakach, ale mierzono krew i narządy, nie wzrost. Młodym 2% i kurkom w odchowie 5% przyjęto bez źródła, bo dobór brałby 17–33%. Kaczki i gęsi biorą 5% zastępczo. Skład: pokrzywa młoda z książki przeliczona na 90% suchej masy.
Źródło: Pirgozliev i in., British Poultry Science 2025: suszone liście pokrzywy u niosek, 2,5 i 5% paszy, 72 kury, 4 tygodnie: nieśność 92,5, 86,9 i 85,4% (różnice nieistotne), ciemniejsze żółtko; Moula i in., Animal Nutrition 2019: proszek z pokrzywy u przepiórek, 3 i 6% paszy, 12 tygodni: nieśność bez różnic, niższa masa ciała; Sharma i in., Veterinary and Animal Science 2018: pokrzywa u brojlerów, 5% paszy, 240 ptaków, 40 dni; mierzono krew i narządy, nie wzrost (czytane streszczenie)
Dużo włókna i lignin z twardej okrywy: polska analiza całych nasion podaje ok. 27% włókna w suchej masie. To dodatek, nie podstawa paszy.
Po przekroczeniu: Dużo ostropestu: pasza ma za dużo włókna. U niosek 10% mączki dało lżejsze jaja (55 g wobec 61 g), a u brojlerów masa ciała spadała wraz z udziałem makuchu.
Do potwierdzenia: To dawki badane, nie granice bezpieczeństwa. Brojlery: mielone nasiona 2% w starterze i 3% w growerze dały lepszy wzrost. Nioski: dla całych nasion nie ma doświadczenia, więc 5% przyjęto z mączki. Kurkom w odchowie 3% przyjęto bez źródła, bo przy niskiej normie energii dobór brałby ponad 60%. Kaczki i gęsi biorą 3% zastępczo, a u kaczek badano najwyżej 1,2%. Skład: 4–7% włókna z niektórych prac nie zgadza się z makuchem (28–29%), więc przyjęto polską analizę. Energia jest wyliczona, nikt nie zmierzył jej dla całych nasion.
Źródło: Sadowska, Andrzejewska, Woropaj-Janczak, Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus 2011, 10(3): całe nasiona polskiej odmiany Silma z pola doświadczalnego w Mochełku: białko 16,1%, tłuszcz 21,6%, włókno surowe 26,6%, lignina 11,4% w suchej masie; autorzy widzą je głównie dla przeżuwaczy; Janocha, Milczarek, Pietrusiak, Animals 2021, 11(6):1550: mielone nasiona u brojlerów, 2% w starterze i 3% w growerze, wyższa masa ciała po 42 dniach; ta próbka miała tylko 4,1% włókna; Long i in., Frontiers in Microbiology 2026: mączka z ostropestu u niosek od 55. tygodnia, 450 kur, 8 tygodni, 2,5–10% paszy: najlepsze wyniki przy 5%, przy 10% jaja 55 g wobec 61 g bez dodatku; energia mączki zmierzona u kur 8,86 MJ/kg; Šťastník, Pavlata, Mrkvicová, Animals 2020, 10(8):1384: przegląd makuchów; u brojlerów masa ciała spadała wraz z udziałem makuchu z ostropestu (5 i 15%), u niosek 7% bez spadku nieśności, ale cieńsza skorupa; makuch 29% włókna w suchej masie; El-Garhy i in., Antioxidants 2022, 11(11):2300: mielone nasiona u kaczek piżmowych przez pierwsze 4 tygodnie, 0,4–1,2% paszy, lepszy wzrost
U niosek zbadana tylko do 8% paszy. Dużo cukrów i potasu, mało metioniny.
Po przekroczeniu: Dużo suszu z marchwi: powyżej 8% paszy nikt tego u niosek nie sprawdzał, a susz wnosi dużo cukrów i potasu.
Do potwierdzenia: 8% to najwyższa badana dawka, nie granica bezpieczeństwa, a doświadczenie objęło tylko 32 kury. Młodym 4%, a kurkom w odchowie i ptakom rzeźnym 8% przyjęto bez źródła, bo bez limitu dobór w odchowie bierze 26–54%. Skład to średnie z Feedipedii, nie etykieta.
Źródło: Sikder i in., Asian-Australasian J. Anim. Sci. 1998, 11(3):239–244: susz z marchwi u niosek, 4 i 8% paszy, 32 kury, 63 dni: bez wpływu na nieśność i zużycie paszy, ciemniejsze żółtko niż przy diecie pszennej; Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Carrot roots, dehydrated: średnie z analiz, przeliczone na 90% suchej masy
To źródło cukru: ok. 65% cukrów, a tylko 1,4% białka i bardzo mało minerałów.
Po przekroczeniu: Dużo suszu z jabłek: pasza ma za dużo cukrów, a za mało białka i minerałów.
Do potwierdzenia: Jedyne źródło dotyczy brojlerów: mielone jabłka zastąpiły 20% kukurydzy bez szkody, czyli ok. 10% paszy. Młodym 5% i kurkom w odchowie 10% przyjęto bez źródła, bo bez limitu dobór bierze 15–19%. Dla niosek źródła nie ma, a dobór sam prawie go nie bierze, więc limitu nie ma. Skład wyliczony ze świeżych jabłek przy przyjętej suchej masie 90%, nie z etykiety.
Źródło: Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), Apple pomace and culled apples: mielone suszone jabłka zastąpiły 20% kukurydzy u brojlerów bez szkody (Matoo i in.)
Prawie 40% tłuszczu: w większej ilości pasza robi się za tłusta.
Po przekroczeniu: Za dużo siemienia lnianego: za tłusta pasza, ryzyko biegunek i jełczenia.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
Za dużo tłuszczu to biegunki i jełczenie paszy.
Po przekroczeniu: Dużo oleju: ryzyko biegunek i jełczenia paszy.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; E. Stajnder, Wykorzystanie roślin wysokobiałkowych w żywieniu drobiu, MODR Karniowice 2019, tab. 1, 2 i 4
Ryzyko aflatoksyn, na które drób jest bardzo wrażliwy.
Po przekroczeniu: Za dużo śruty arachidowej: ryzyko aflatoksyn. Pisklętom wcale.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Tabela „Ograniczenie udziału niektórych pasz w mieszankach dla drobiu”, materiał dydaktyczny (2017, bez autora); źródło wtórne, prawdopodobnie za normami
Dobrze trawione białko i witaminy z grupy B, ale też dużo kwasów nukleinowych, które w większej ilości zaburzają przemianę materii, najbardziej u młodych ptaków.
Po przekroczeniu: Za dużo drożdży: kwasy nukleinowe mogą zaburzyć przemianę materii, zwłaszcza u młodych ptaków. Drożdże to dodatek, nie podstawa paszy.
Do potwierdzenia: Tabela 77 podaje liczby dla kur i indyków; kaczki i gęsi biorą wartości rosnących.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
Dużo włókna i mało energii; więcej alkilorezorcynoli, które hamują wzrost, niż w samym ziarnie.
Po przekroczeniu: Za dużo otrębów: pasza ma mało energii i dużo włókna, ptaki gorzej rosną i niosą.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
Książka odradza je drobiowi: około 4 g/kg alkilorezorcynoli (w ziarnie żyta 0,8–2,1 g/kg), które w dużym stężeniu hamują wzrost.
Po przekroczeniu: Otręby żytnie są dla drobiu niewskazane: alkilorezorcynole mogą hamować wzrost ptaków.
Do potwierdzenia: Liczby przyjęte od żyta, bo tabela 77 nie ma otrąb żytnich; nioskom 10%, jak żyto dla stada zarodowego. Szukamy analizy z mieszalni pasz.
Źródło: Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, s. 148 i 150: otręby żytnie mają około 4 g/kg alkilorezorcynoli (żyto 0,8–2,1 g/kg) i „nie powinny być włączane do mieszanek dla drobiu”; tabela 77 nie ma ich wiersza, więc liczby przyjęte jak dla żyta, a nioskom 10%, jak żyto dla stada zarodowego; P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
W małej ilości barwi żółtka i skórę, ale włókno i saponiny obniżają strawność paszy.
Po przekroczeniu: Za dużo suszu z lucerny: włókno i saponiny obniżą strawność paszy.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków
Bardzo dobre białko, ale u ptaków rzeźnych pod koniec tuczu i u niosek daje rybi zapach mięsa i jaj.
Po przekroczeniu: Za dużo mączki rybnej: rybi zapach mięsa i jaj.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, rozdz. 15 (s. 147 i 156): pasze pochodzenia zwierzęcego dopuszczone i niedopuszczone w żywieniu drobiu
Laktozy ptaki nie trawią, wykorzystuje ją mikroflora jelit: mało działa jak probiotyk, dużo wywołuje biegunki.
Po przekroczeniu: Za dużo serwatki: laktoza wywoła biegunki.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, rozdz. 15 (s. 147 i 156): pasze pochodzenia zwierzęcego dopuszczone i niedopuszczone w żywieniu drobiu
Tłuszcz nasycony: kurczęta i indyczęta słabo go wykorzystują, zwłaszcza przy dużym udziale pszenicy, pszenżyta, żyta i jęczmienia.
Po przekroczeniu: Łój nie dla piskląt, a starszym ptakom w małej ilości: słabo się go trawi.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, s. 157: tłuszcze paszowe (świeżość, tłuszcze nasycone u młodych ptaków)
Tłuszcz podnosi energię paszy, ale musi być świeży: zjełczały pogarsza wyniki i niszczy witaminy.
Po przekroczeniu: Dużo smalcu: sprawdź, czy jest świeży, i nie przekraczaj granicy dla wieku ptaków.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, s. 157: tłuszcze paszowe (świeżość, tłuszcze nasycone u młodych ptaków)
Tłuszcz podnosi energię paszy, ale musi być świeży: zjełczały pogarsza wyniki i niszczy witaminy.
Po przekroczeniu: Dużo tłuszczu drobiowego: sprawdź, czy jest świeży, i nie przekraczaj granicy dla wieku ptaków.
Do potwierdzenia: Tabela 77 nie ma tłuszczu drobiowego osobno; przyjęty najbliższy wiersz, tłuszcz mieszany z olejów roślinnych i tłuszczów zwierzęcych.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, s. 157: tłuszcze paszowe (świeżość, tłuszcze nasycone u młodych ptaków)
Niedopuszczone w żywieniu drobiu: mączki mięsne, mięsno-kostne i z krwi przez ryzyko BSE, mączki z piór i z odpadów drobiarskich przez kanibalizm. Ich skład jest w bazie tylko dla porównania.
Po przekroczeniu: Tej paszy nie wolno dawać drobiowi.
Do potwierdzenia: Mączki kostnej książka nie wymienia z nazwy: dopisana do tej grupy jako przetworzone białko zwierzęce.
Źródło: Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, rozdz. 15 (s. 147 i 156): pasze pochodzenia zwierzęcego dopuszczone i niedopuszczone w żywieniu drobiu
Dużo potasu: ptaki więcej piją i mają mokre odchody.
Po przekroczeniu: Za dużo melasy: mokre odchody od nadmiaru potasu.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Tabela „Ograniczenie udziału niektórych pasz w mieszankach dla drobiu”, materiał dydaktyczny (2017, bez autora); źródło wtórne, prawdopodobnie za normami
Laktoza: drób jej nie trawi, nadmiar daje biegunki.
Po przekroczeniu: Za dużo mleka w proszku: laktoza wywoła biegunki.
Źródło: P. Konieczka, A. Tuśnio, S. Smulikowska (red.), Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu, wyd. 6, IFiŻZ PAN i PO WPSA, Jabłonna 2025, tab. 77 (s. 158–159): maksymalny zalecany udział pasz w mieszankach dla kur i indyków; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, rozdz. 15 (s. 147 i 156): pasze pochodzenia zwierzęcego dopuszczone i niedopuszczone w żywieniu drobiu; Tabela „Ograniczenie udziału niektórych pasz w mieszankach dla drobiu”, materiał dydaktyczny (2017, bez autora); źródło wtórne, prawdopodobnie za normami
Drób potrzebuje około 0,3% soli (sód ok. 0,16–0,18% paszy), a jednocześnie bardzo źle znosi przesolenie. Najbardziej wrażliwe są pisklęta.
Po przekroczeniu: Za dużo soli: ptaki dużo piją, mają mokre odchody, a bez stałego dostępu do wody grozi zatrucie.
Do potwierdzenia: Maksimum wyliczone z zalecanego sodu z zapasem; normy podają sód, a nie udział soli.
Źródło: Hy-Line Brown, Alternative Systems Management Guide: sód 0,18% paszy w nieśności; Merck Veterinary Manual, Salt toxicosis in animals: zatrucie solą głównie przy ograniczonym dostępie do wody; Limit techniczny kalkulatora: dodatki mineralne wyliczone z norm wapnia, fosforu i sodu; premiksy i dodatki w dawce z etykiety producenta
Źródło wapnia. Nioska potrzebuje 3,5–4% wapnia w paszy, kurka tuż przed nieśnością 2–2,75%, a ptaki, które nie niosą, około 1%. Nadmiar u młodych ptaków niszczy nerki.
Po przekroczeniu: Za dużo kredy dla tych ptaków: nadmiar wapnia u ptaków, które nie niosą, niszczy nerki (dna moczanowa).
Do potwierdzenia: Maksimum wyliczone z normy wapnia (kreda ma ok. 36–38% wapnia, nioska przy normie 3,8% potrzebuje jej ok. 10,5%, kurka przed nieśnością przy 2–2,75% ok. 5–7%, kaczka w nieśności przy 4,0% ok. 10,5%).
Źródło: Hy-Line International, Technical Update „Gout”: rosnącym kurkom najwyżej 1% wapnia w paszy, przed nieśnością 2,5–2,75%; Ta sama książka IFiŻZ PAN 2025, normy ptaków wodnych w nieśności: kaczki typu pekin 3,2–4,0% wapnia (tab. 33–34, s. 80–81), piżmowe 3,2–3,6% (s. 77), gęsi 2,5–2,8% (tab. 27, s. 72); Limit techniczny kalkulatora: dodatki mineralne wyliczone z norm wapnia, fosforu i sodu; premiksy i dodatki w dawce z etykiety producenta
Źródło fosforu i wapnia; zwykle wystarcza 1–2% mieszanki.
Po przekroczeniu: Za dużo fosforanu: nadmiar fosforu i wapnia obciąża nerki.
Do potwierdzenia: Maksimum wyliczone z norm fosforu.
Źródło: Limit techniczny kalkulatora: dodatki mineralne wyliczone z norm wapnia, fosforu i sodu; premiksy i dodatki w dawce z etykiety producenta
Witaminy i mikroelementy w dawce z etykiety producenta. Za mało to niedobory, za dużo przedawkowanie.
Po przekroczeniu: Premiks ponad zwykłą dawkę: ryzyko przedawkowania witamin i mikroelementów. Trzymaj się etykiety.
Źródło: Limit techniczny kalkulatora: dodatki mineralne wyliczone z norm wapnia, fosforu i sodu; premiksy i dodatki w dawce z etykiety producenta
Czysty aminokwas uzupełnia niedobór; dawka to zwykle dziesiąte części procenta.
Po przekroczeniu: Dużo czystego aminokwasu: sprawdź dawkę, zwykle to dziesiąte części procenta.
Źródło: Limit techniczny kalkulatora: dodatki mineralne wyliczone z norm wapnia, fosforu i sodu; premiksy i dodatki w dawce z etykiety producenta
Dawka według etykiety producenta, zwykle ułamek procenta.
Po przekroczeniu: Dodatek ponad zwykłą dawkę: sprawdź etykietę producenta.
Źródło: Limit techniczny kalkulatora: dodatki mineralne wyliczone z norm wapnia, fosforu i sodu; premiksy i dodatki w dawce z etykiety producenta
Wapń (kreda, muszle). Nioska potrzebuje 3,5–4% wapnia w paszy, bo z niego robi skorupki. Rosnącym kurkom wystarcza najwyżej około 1%, przed nieśnością 2,5–2,75%. Długo podawany nadmiar niszczy nerki (dna moczanowa), a ptaki długo wyglądają zdrowo. Dlatego kurczęta i młode kurki nie powinny jeść paszy dla niosek. Źródło: Hy-Line International, Technical Update „Gout”: rosnącym kurkom najwyżej 1% wapnia w paszy, przed nieśnością 2,5–2,75%.
Sól. Drób potrzebuje około 0,3% soli w mieszance, a jednocześnie należy do zwierząt najbardziej wrażliwych na przesolenie. Nadmiar to dużo picia i mokre odchody, a bez stałego dostępu do wody zatrucie. Kalkulator ostrzega, gdy sodu jest wyraźnie więcej niż w normie. Więcej o soli i solance: dział Pasze i zwierzęta.
Z otwartych źródeł: polskich norm żywienia drobiu przytoczonych przez doradztwo rolnicze i czasopisma branżowe, badań Instytutu Zootechniki PIB, bazy Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO) i poradników hodowców. Liczby oznaczone „do potwierdzenia” sprawdzimy w najnowszych normach IFiŻZ PAN „Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu” (wyd. 6, 2025). Stan na 1 listopada 2026.
Mieszankę w tych granicach ułożysz w kalkulatorze pasz dla drobiu. Dlaczego kury nie niosą mimo „dobrego jedzenia”: Kury nie niosą jajek?
Młodym ptakom groch do 10% i bobik do 5%. Brojlerom i indykom: groch do 20%, bobik do 15%. Kurkom w odchowie: groch do 20%, bobik do 10%. Nioskom: groch do 20%, bobik do 10%. Powodem są taniny i inhibitory trawienia, na które najbardziej wrażliwe są pisklęta. Źródło: Zalecenia żywieniowe i wartość pokarmowa pasz dla drobiu (IFiŻZ PAN, 2025), tab. 77.
Nioskom i stadu zarodowemu śruty rzepakowej do 4%, makuchu do 3%, nasion rzepaku do 2%. Tyle normy dopuszczają dla stad zarodowych i kur, których jaja pachną rybą; kurom bez tego problemu 15% śruty i po 5% makuchu i nasion. Rybi zapach dotyczy głównie kur z brązowymi jajami: mają wrodzony defekt rozkładu synapiny z rzepaku. Kury z białymi jajami tolerują 8–10%. Brojlerom i indykom śruty rzepakowej do 15%. Źródła: IFiŻZ PAN 2025, tab. 77; Instytut Zootechniki PIB (Koreleski i Świątkiewicz 2009).
Pisklętom i kurczętom nie. Rosnącym ptakom do 10%, nioskom najlepiej dopiero po szczycie nieśności, około 40 tygodnia życia. Żyto ma pentozany, które sklejają treść jelit i dają mokre, lepkie odchody, a ziarno bywa porażone sporyszem. Źródła podają dla dorosłych ptaków od kilku do 40%, więc tę liczbę jeszcze potwierdzamy.
Młodym ptakom do 10%, z enzymem do 20%, rosnącym do 10%, z enzymem do 40%, nioskom do 40%. Beta-glukany z jęczmienia dają lepkie odchody, mokrą ściółkę i brudne jaja. Enzym paszowy (beta-glukanaza) pozwala dać go więcej.
Pasza dla niosek ma 3,5–4% wapnia, a rosnące kurki potrzebują najwyżej około 1%. Długo podawany nadmiar wapnia uszkadza nerki (dna moczanowa), a ptaki długo wyglądają zdrowo. Źródło: Hy-Line, Technical Update „Gout”.
Otwórz kalkulator pasz dla drobiu →Ostatnia zmiana treści: . Pełna, interaktywna wersja: Ile jakiego surowca w paszy dla drobiu.